Irutxuloko Hitza

Sagardo lehiaketa, idi dema eta bertsoak. Horiek dira urtero-urtero Altzako jaietako azken eguneko, Santa Ixabel eguneko, osagaiak. Inguruko baserritarrentzat jaietako egun handia da.

Santa Ixabel baino jai handiagorik ez dago. Hau bukatzen bada, akabo». Jose Luis Murua eta Martxel Arrieta Altzako baserritarren hitzak dira. Artxipiko semea da Murua eta Katalinenekoa Arrieta. Biek, beste hainbatek bezala, jai egun polita igaro zuten atzo San Martzial plazaren inguruan. Urtero bezala, uztailaren 2a Altzako baserritarrentzat egun kutuna da.

Mezan abestu eta gero, frontoira joan ziren Murua eta Arrieta, sagardo lehiaketa egiten baitute bertan urtero, eta Petritegiren sagardoak jaso zuen lehen saria. Bitartean, Nao Etxeko aitona-amonak taloak egiten ibili ziren, baserritar jantzita. Udan bagaude ere, atzo ez zuen aparteko berorik egiten eta asko hurbildu ziren frontoira talo bila.

12:00etan probalekuaren inguruan elkartu zen jende gehien, idi-dema ikusteko. Bi idi pare lehiatu ziren goizean eta beste bi arratsaldez. Helduak eta gazteak adi-adi jarraitu zuten idi pareen lanak. Heldu askorentzat urteko hitzordua da idi dema eta haur eta gaztetxoak jakinmina jota izaten dira, ez baita erraza Altza kaskoan idi pareak horren gertutik ikustea. Bitartean artekariak jo eta ke lanean.

Amaia Agirre eta funikularra

Bertsolarien txanda iritsi zen gero. Eguraldi kaxkarra zegoenez, plazan bertan aritu beharrean, Amaia Agirrek eta Sustrai Colinak frontoian jardun zuten bertsotan. Agurrean, Altza eta inguruan egiten ari diren lanak izan zituzten ahotan biak ala biak. «Askoz hobeto helduko nintzen funikularra balego», bota zuen Agirrek zirkulazio mozketak gogoan. «Momentu batez pentsatu nuen zeruraino igoko nintzen», batu zitzaion Colina.

«Santa Ixabel eguna beti antzekoa izan da; idi dema ezin falta. Hori bai, apustuetan baserritarren arteko lehia estu-estua zegoen», gogoan zuen Jose Luis Murua. «Zoritxarrez horrelako ohiturak galtzen ari dira, eta pena da kanpotarrek ez ezagutzea altzatarrok urtetan maite izan ditugun gauzak», gaineratu zuen.