Irutxuloko Hitza

Amara Zaharrean, oso metro gutxian, Easo plaza eta Urbieta kalearen artean, egunkariak eta aldizkariak erosteko lau leku dago.

Metro gutxi batzuk daude Easo plaza eta Urbieta kalearen artean. Minutu eskasean egin daiteke bidea. Tarte txiki horretan egunkariak eta aldizkariak erosteko toki asko dago, Askatasunaren hiribidearen antzera.

Easo plazan bertan hasita, Gurutz liburu denda dago. «Amara Zaharreko erdigunea hau da», zehaztu du Gurutz Martinez Letek. Lantokia ez ezik, bizitokia ere badu Easo eta Amara kaleko izkina, liburu dendaren gaineko etxean bizi baita Martinez. Zenbat urte daramaten egunkariak eta liburuak saltzen galdetuta, liburuki bat atera du apal batetik. «Irailaren 22an, 33 urte egingo ditu liburudendak». Bere familiak, dena dela, lehenagotik ibili zen lanean toki horretan; lokala ardo biltegi izan zen urtetan. «Gauzak okertu zitzaizkigunean erabaki genuen lokala liburudenda bihurtzea».

Guriatik plazara

Zaila da Amara Zaharrean Cadenas liburudenda ezagutzen ez duen inor topatzea. «Hirugarren belaunaldia naiz; Santos Cadenas aitona hasi zen prentsa saltzen, ondoren amak hartu zion lekukoa eta hura nik ordezkatu nuen», azaldu du Marta Cadenasek. Kioskoa dute Easo plazan bertan. «Plaza berritu zutenean, 1992an, zabaldu genuen. Aurretik Guria tabernaren aurrean saltzen genituen, kalean», kontatu du Cadenasek.

Rivero, mendeurrena beteta

Errepidea gurutzatu eta Moraza kalean sartzen gara. Eta bat-batean, Rivero liburu denda. Paper usaina dario. Ez da harritzekoa , egunkari eta aldizkari mordoa baitago; Marimar Riverok lanak ditu dendaren barruan mugitzeko. Hirian ehun urte bete dituzten denden taldetxoan dago. Iaz mendeurrena ospatu zuten. Marimarren aitonak, Ramon Riverok, ireki zuen liburu denda.

Kaleko saltzaileak ere

Moraza eta Urbieta kaleen arteko izkinean dihardute Mari Camen Lazarragak eta bere koinatak,Maria Luisa Ruiz Garciak. Hirian kalean egunkariak saltzen dituzten bakarrenetakoak dira. Duela urte batzuk gehiago zeuden, baina apurka-apurka desagertzen joan dira. Lanbidea uzten azkena Grosen, Galtzada Nagusia eta Sekundino Esnaola kaleen arteko izkinean lanean aritutakoa. Lazarragak eta Ruizek ez dute zalantzarik. Negu gorria izaten da gogorrena. «Uda eramangarriagoa da», diote. Egunkariak eta aldizkari gutxi batzuk saltzen dituzte. «Bezeroak etortzen ez direnean, ez aspertzeko, gozodendakoarekin aritzen gara solasean», diote. 05:30ean hasten dira lanean.

Kalea, saltoki

Horren metro gutxian, egunkariak eta aldizkariak erosteko horren eskaintza zabala egonik, ba al dago guztientzako lanik?Baietz ematen du. «Garai txarra da, baina txarra da guztiontzat. Noizean behin, liburu dendetan lan egiten dugunok elkartu eta konfesatzen gara. Denok iristen gara ondorio berera: guztiok ari gara bolada txarra pasatzen», azaldu du Gurutz Martinezek. Martinezi ez zaio iruditzen metro gutxiren bueltan lau saltoki egotea aparteko arazoa denik. «Garai batean beste bi ere bazeuden», gogora ekarri du.

Cadenas kioskoan denbora gutxi izaten dute aspertzeko astirik, uneoro izaten baita bezeroren bat egunkari edo aldizkari bila. Kazetariari arreta egiteko ere, nahikoa lan. Hala ere, ñabardura egin nahi izan dute. «Bizimodua ateratzen dugu, baina besterik ez. Zergek jan egiten gaituzte».

Okindegiak, lehiakide

Rivero liburu dendan ezkorragoak dira. «Ez dakit zenbat liburudenda egoteak ez nau kezkatzen. Benetan kezkatzen nauena da inguruko okindegiek ere egunkariak saltzen dituztela. Liburu dendarik gabeko auzoetan okindegiek zerbitzu hori eskaintzea ulergarria iruditzen zait, baina gurean...». Mari Carmen Lazarragak ere okindegietan prentsa saltzea ez du begi onez ikusten. Inguruko lau saltokien artean haiena, kalekoa, da ziurrenik urte gutxien iraungo duena. «Odonek ez du kaleko saltzailerik nahi; Hemen kioskorik ezin zela jarri ikusirik, Intxaurrondora bidali nahi izan gintuen. Guk uzten dugunean inork ez du gure lanarekin jarraituko».

Rivero, Gurutz, Cadenas... Guria edo La Bella Easo kafetegiak bezala, Amara Zaharreko historiaren parte dira. Urteak joan urteak etorri, bere horretan jarraitzen dute liburu dendok eta kiokoak, nor bere bezeroen zain.