Irutxuloko Hitza

Argitalpena

Zinea eta literaturaren harremanaz eta bien arteko kontraesanen eta loturaren inguruan gogoeta egin du.

nerea lizarralde

Zinea eta literatura. Literatura eta zinea. Bikote perfektua edo ezinezko bikotea? Harkaitz Canok literaturaren eskutik beste esparruetan arakatzeko ahalegina erakutsi du hasieratik, komikia edo telebista gidoilari gisa edo kasu honetan bezala, zinea.

Zinea eta literatura. Begiaren ajeak izena du Canoren azken argitalpenak. «Istorio guztiak kontatuta daudela askotan kontatu da eta halere segitzen dugu istorioak kontatzen. Hori da liburu honen oinarrian dagoena», esan du idazle donostiarrak.

Pelikula bat ikusi eta gero lagun bati «zertaz da?» galdetzen zaion une horretan literatura eta zinearen arteko harremanaren gaizki ulertua hasten dela dio Canok: «Zineman hitza da gutxienekoa. Zinea barraketako inbento bat bezala sortu zen. Neskame eta umeentzako denborapasa zen. Zinea egiten zutenek artea egin nahi zuten eta artea egiteko prestigioaren bila jo zuten pinturara eta literaturara».

Egungo sortzaileen desafioak

«Ez dago historia asko liburu honetan. Ibilbide azkar bat da, nahiko sintetikoa. Liburuan agertzen diren adibide asko azken hamar urteetakoak dira. Hor dago argitalpen honen ahalegina. Film askoren aipamenak daude, batzuk muturrekoak», azaldu du Harkaitz Canok.

Bere ustez, «Zineari kosta egiten zaio literaturari baino gehiago jendearen buru barruan gertatzen dena irudien bidez azaltzea, hor baitago desafioa. Gaur egun lortu da eta buelta eman zaio. Idazleok kopiatu egiten dugu zineko estruktura narratiboa eta zineko errezetak erabiltzen ditugu idazterakoan. Hor dago zinearen garaipena».

Bere burua saboteatzen duten sortzaileak interesgarriagoak direla dio Canok: «Kuestionatu egiten dutenak pelikula bakoitzean ea kontatzen ari direna kontatzen ari diren moduan kontatzeak zentzua duen ala ez. Garai batean esan ohi nuen dirurik gabeko zine zuzendaria sentitzen nintzela askotan nobelak idazterakoan. Gero eta zinera gehiago urbildu, gero eta gogo gutxiago izan dut zinea egiteko. Zineak eta literaturak hasieran eman lezakeen baino askoz ere zerikusi gutxiago baitute finean. Zein da idazle baten desafioa orain? Zinera egokitu ezin daitezkeen liburuak idaztea».

Gidoilari eta zuzendarien arteko tentsioa edo egokitzapenaren kontuak plazaratu nahi izan ditu aurkezpenean eta telebista eta literaturaz ere hitz egin du Canok: «Azken urteetan, bereziki AEBetako telesailak, literaturatik gertuago daude hainbat film baino. Zinea kontserbadore bihurtu baita. Literaturatik edaten duten adibide argiak daude, House eta Sherlock Holmes edo Mujeres Desesperadas edo Jane Austin».